Onderzoek: Kenmerken van hulpvragende gokkers: onderzoeksverslag
Onderzoekers: drs. Peter Meulenbeek en Mw. drs. Jolien Gorter
Uitgave: Den Haag: Centrum Verslavingszorg Zeestraat, februari 1996
De belangrijkste elementen uit de resultaten
De gemiddelde leeftijd van de gokcliënt bij aanmelding is 30 jaar.
Het merendeel is man, niet gehuwd en heeft de Nederlandse nationaliteit. De meeste gokcliënten zijn autochtoon.
De helft van de gokcliënten begint voor het 17de levensjaar met gokken
Driekwart van hen speelt alleen. De tijd die aan gokken wordt besteedt, is ongeveer 3 1/2 uur per keer.
Meestal wordt er in de snackbar gegokt. Er wordt een paar keer per week tot iedere dag gespeeld.
De gokcliënt ziet meerdere factoren als aanleiding om te gaan gokken, namelijk: gokken voor het avontuur, de kick en de spanning, de kans op winst, om problemen te ontvluchten en uit verveling.
Gokcliënten denken door te gokken verliezen terug te kunnen winnen en voelen meer behoefte om te gokken als ze problemen hebben die hen angstig en somber maken en als zij problemen thuis willen ontvluchten.
Het gokken leidt vaak tot schulden, problemen in relatie met ouders-partner en schuldgevoelens.
De maand voorafgaand aan de aanmelding heeft het merendeel van de gokcliënten gegokt en hier gemiddeld f.833,- aan besteed.
Gokcliënten melden zich op eigen initiatief bij Centrum Zeestraat omdat ze niet zelf kunnen stoppen met gokken, ze financiële problemen hebben of problemen met ouders/partner hebben. Gokcliënten verwachten van de behandeling steun bij het stoppen met gokken en met geld leren omgaan. Zij vinden hulp bij hun gokprobleem erg belangrijk.
De gokcliënt zegt zowel lichamelijke als psychische klachten te hebben na het gokken.
De meesten gebruiken geen middel naast het gokken. Als er wel een middel wordt gebruikt, gaat het om alcohol en cannabis.
Het opleidingsniveau varieert van LBO tot MBO.
De helft is in loondienst, de andere helft heeft een uitkering.
Nagenoeg de helft van de gokcliënten verdient tussen f 1000,- en f 2000,-.
In het half jaar vóór aanmelding heeft het merendeel betaald werk, maar zijn ze ook werkloos geweest. Deze resultaten geven de indruk dat gokcliënten veel wisselende banen hebben gehad.
Er worden over het algemeen genomen geen school- of werkproblemen ervaren.
Gokcliënten houden zich voornamelijk bezig met legale activiteiten om aan geld te komen. Ze hebben vaak schulden bij de giro of bank met een gemiddelde hoogte van f 15.000,-. Ook blijkt familie aangesproken te worden voor geld.
Een klein aantal gokcliënten heeft justitiecontacten gehad als gevolg van het gokken.
Alle gokkers die zich bij Centrum Zeestraat hebben gemeld, zijn gediagnostiseerd als pathologische gokker.
Een meerderheid van de gokcliënten is ontevreden over de vrijetijdsbesteding. Daarnaast worden ernstige problemen met familie en/of partner vaak genoemd. Enige hulp bij deze problemen is geindiceerd en gewenst. Opvallend is de veelheid en ernst van de psychische, emotionele klachten. Bij de helft van de gokcliënten is er sprake van traumatische gebeurtenissen. Met name het verliezen van (één van) de ouders wordt vaak genoemd als traumatische gebeurtenis. Perioden van depressief zijn, gespannen en angstig zijn en/of zich moeilijk kunnen concentreren of dingen herinneren, komen bij veel gokcliënten voor. Daarnaast zijn veel gokcliënten impulsief en snel geïrriteerd/boos. Ze hebben veel last van deze problemen en zowel zijzelf als de interviewer vinden hulp hierbij belangrijk.
Naar het oordeel van de intakers zijn de gokcliënten gemotiveerd om tot gedragsverandering te komen.
Voor of tijdens het gokken is er bij een meerderheid van de gokcliënten sprake van irrationele gedachten die de behoefte aan gokken kunnen vergroten. Vooral de gedachte geld (terug) te winnen komt vaak voor.
De mate van spanning in diverse sociale situaties en de frequentie van het uitvoeren van sociaal vaardig gedrag in deze situaties blijkt nauwelijks te verschillen van de normale populatie.
In het omgaan met problemen vertonen de gokcliënten meer dan de gemiddelde Nederlander de volgende reacties: palliatieve reactie (afleiding zoeken, proberen zich prettiger te voelen); vermijden, afwachten; passief reactiepatroon (piekeren, de zaak somber inzien). Deze vormen van copinggedrag gaan samen met inadequatie, neuroticisme, psychopathologie; lage zelfwaardering, hoge angstdispositie, irrationele ideeën; depressieve gevoelens (Schreurs e.a. 1993).
Gokcliënten laten zich meer dan gemiddeld door de problemen in beslag nemen en zien de zaak somber in. Ze gaan de situatie uit de weg en zoeken dan afleiding en ontspanning.
De scores op de UCL ondersteunen de theorie van Sharpe en Tarrier (1993, zie ook hoofdstuk III).
Van de cliëntgroepen die in dit onderzoek met elkaar worden vergeleken (gok-, alcohol- en heroïnecliënten) vormen de gokcliënten in leeftijd de jongste groep. Verder bestaan alle cliëntgroepen voornamelijk uit mannen met een Nederlandse nationaliteit en een Nederlandse culturele herkomst.
Overeenkomsten in ernstschattingen tussen de verschillende cliëntgroepen zijn er t.a.v. de primaire problematiek bij aanmelding (veel problemen/behandeling is nodig) en sociale relaties (matige problematiek/enige behandeling is geïndiceerd). Op het gebied van psychische/emotionele klachten scoren gokcliënten opvallend hoger (matige problematiek) en is enige behandleing geïndiceerd. Dit laatste geldt voor heroïnecliënten t.a.v. arbeidsproblemen. Ook scoren heroïnecliënten opvallend hoger op justitieel gebied (enige problemen), echter wordt hulp hierbij als waarschijnlijk niet nodig geacht.
Ten aanzien van preventieve maatregelen verwachten de gokcliënten met name effect van goede voorlichting en het verminderen van de aanwezigheid van de fruitautomaten.
Weinig effect wordt verwacht van technische veranderingen van de automaten en het aangesproken worden door horecapersoneel.
Samenvatting van de kenmerken van hulpvragende gokkers.
Kenmerken van hulpvragende gokkers:
- Zijn autochtoon en van het mannelijk geslacht.
- De helft heeft betaald werk, de andere helft een uitkering.
- Hebben een inkomen dat ligt tussen f 1000,- en f 2000,-.
- Beginnen veelal voor het 17de levensjaar met gokken, beginnen met gokken in een snackbar/cafetaria en gokken op fruitautomaten.
- Avontuur, kick en spanning, de kans op winst, het ontvluchten van problemen en verveling vormen voor de gokcliënten de aanleiding om te gaan gokken.
- Het goken leidt veelal tot schulden, schuldgevoelens en problemen in de relatie met de ouders/partner.
- Gebruiken geen middelen naast het gokken.
- Melden zich op eigen initiatief bij Centrum Zeestraat en vragen hulp bij het stoppen met gokken en leren met geld om te gaan.
- Hebben ernstige problemen meegemaakt op sociaal gebied, m.n. in de relatie met de familie en de partner.
- Zijn ontevreden over hun vrijetijdsbesteding.
- Hebben psychische en emotionele klachten: depressies; spanningen; angsten; impulsiviteit en concentratieproblemen.
- Hebben irrationele gedachten over het gokken die de behoefte aan gokken vergroten.
- De motivatie voor behandeling is tamelijk groot.
- Hebben behoefte aan hulp, zowel bij de gokverslavingsproblemen als de problemen op psycho-sociaal gebied.
- In het copinggedrag komen meer dan normaal de palliatieve reactie, het vermijden/afwachten en een passief reactiepatroon voor.
.