Een belangrijke vraag in de filosofie over ethiek is de simpele en praktische vraag: “Wat moeten we doen?” Dat geldt niet alleen maar voor persoonlijke beslissingen, maar ook voor te nemen besluiten door een groep, een land, een werelddeel of zelfs een besluit op mondiaal niveau. Voor het beantwoorden van die vraag is kennis van goed en kwaad nuttig en deze kennis moet dus ook een onderdeel van ethiek zijn. Maar hoe komen we aan deze ethische kennis? Verzinnen we dit helemaal zelf? Is ethiek daarom iets typische menselijks? Of is het mogelijk om vanuit de natuur, en in het bijzonder de oudste natuurkunde van de evolutie, richtlijnen te destilleren die als basis kunnen dienen voor een vrijwel tijdloze natuurlijke ethiek, bruikbaar in onze tijd en onze toekomst? Een universele ethiek die zelfs boven de mens uitstijgt.

 

 

Wat moeten wij doen?

 

Een belangrijke vraag in de filosofie over ethiek is de simpele en praktische vraag: “Wat moeten we doen?”

 

Dat geldt niet alleen maar voor persoonlijke beslissingen, maar ook voor te nemen besluiten door een groep, een land, een werelddeel of zelfs een besluit op mondiaal niveau.

 

Voor het beantwoorden van die vraag is kennis van goed en kwaad nuttig en deze kennis moet dus ook een onderdeel van ethiek zijn. Maar hoe komen we aan deze ethische kennis? Verzinnen we dit helemaal zelf? Is ethiek daarom iets typische menselijks?

 

Of is het mogelijk om vanuit de natuur, en in het bijzonder de oudste natuurkunde van de evolutie, richtlijnen te destilleren die als basis kunnen dienen voor een vrijwel tijdloze natuurlijke ethiek, bruikbaar in onze tijd en onze toekomst? Een universele ethiek die zelfs boven de mens uitstijgt.

 

Het ethische weefsel, weergegeven in de tekening op de cover, bestaat uit twee componenten: scheringdraden en inslagdraden, dwars op de schering. De scheringdraden verbeelden de basale natuurlijke ethische richtlijnen vanuit de evolutie, die diepste wortels van de evolutie, ontstaan in of vlak na de oerknal, links in de figuur.

 

 

Recensie “Wat moeten wij doen” , door Robert Wachter

 

Teule gaat verder waar Spinoza ophield en waar Teilhard de Chardin nog beginnen moest

 

Recensie van het boek: Wat moeten wij doen?

 

Bij uitgeverij Aspekt verscheen deze maand een razend interessant boekje over een belangrijke kwestie; namelijk de ethiek. Bij ethiek wordt altijd gedacht aan dik bebrilde geleerden, de Spinoza’s in deze wereld, die afwogen wat goed en kwaad is in de wereld, en welke argumenten er toe doen. Gerrit Teule pakt in zijn boek ‘Wat moeten we doen?’ de zaak veel fundamenteler aan. Hij zit op het spoor van Pierre Teilhard de Chardin, die in kleine stapjes zijn denken loswrikte van het universeel katholieke plaatje. Teule gaat een grote stap verder. Hij stelt de ethische vraag los van de studeerkamer. Door de natuur te kennen, kunnen we de ethiek ontdekken, dat is in het kort zijn provocerende stelling

 

Dit zal velen verbazen, maar Teule brengt best wel overtuigende argumenten in stelling voor zijn gedurfde uitspraak. De natuur maakt immers geen gebruik van studeerkamer handleidingen en volgt toch z’n weg met de zekerheid van een slaapwandelaar. De natuur doet gewoon, of zoals de boeren vroeger al meenden: Gods water over Gods akker. In de lijn van Spinoza ziet Teule dit Godsbeeld als God = substantie= natuur. Los van deze ‘definitie’ strijd’ is de kern van Teule’s betoog dat de kennis over wat moeten we doen, en daarmee gepaard gaand wat is goed en kwaad, ook terug te vinden in de natuur zelf. Hij noemt dit de ‘ geestelijke binnenkant van de materie’, en de ‘ wil en intentie’ waardoor de natuur en de natuurkunde als door ene onzichtbare hand geleid wordt

 

Dit alles levert een intelligent en hoofdbrekend boek op, waar de lezer heerlijk aan kan sleutelen. Dit geheel in  lijn met Teule’s betoog, want we kunnen het ‘grote plan’, zowel wat betreft het persoonlijk leven als hoe bijvoorbeeld staten met elkaar om gaan, ‘kennen’ als we goed om ons heen kijken.

 

Wat moeten wij doen? is een onbekommerd pleidooi voor het beantwoorden van de vraag over goed en kwaad langs de  lijn van de ‘natuurlijke ethiek’. Teule zal niet alleen vrienden maken met dit bijna pamfletachtige werk, maar de rustige toon waarop alles uiteen wordt gezet draagt bij tot een waardevolle aanvulling over een belangrijk onderwerp rond het menselijke handelen in de tijd.

 

Gerrit Teule

Wat moeten wij doen?

Een essay over de evolutie van een natuurlijke ethiek

Isbn 9789464240542

]]>