Integratie, de media, de beeldvorming en de beeldvormers

De blik van blanke, hoogopgeleide mannen

De Groene Amsterdammer, 20 januari 2010
Door Margreet Fogteloo

De journalistiek kreeg eerst het verwijt dat ze de problemen van immigratie onder de tafel had geveegd. Nu zitten media in het beklaagdenbankje omdat ze de multiculturele samenleving te negatief 'framen'. Te positief, te negatief - het wordt tijd voor mainstreaming. lees verder in De Groene

AVRO Radio De praktijk over de Mexicaanse griep

Mexicaanse griep: de evaluatie.

Een loze pandemie en een van de grootste medische schandalen van deze eeuw. Met die harde woorden eiste de voorzitter van het Europese parlement deze week een onderzoek naar het omgaan met de Mexicaanse griep in 2009. En nu we 2009 hebben afgesloten, kwam ook een einde aan het jaar van de pandemie, het jaar van de nieuwe influenza A H1N1, oftewel de Mexicaanse griep. Met de eerste griepepidemie achter de rug in Nederland en grote delen van de wereld, kunnen we gaan evalueren: wat zijn de lessen van de pandemie?

Het hele uur staat in het teken van de griep, met de volgende gasten:

- Ab Osterhaus – hoogleraar Virologie Erasmus MC
- Ruud Coolen van Brakel – directeur Instituut Verantwoord Medicijngebruik
- Peter Vasterman – mediasocioloog en universitair docent mediastudies UvA
- Ida Spelt - huisarts te Wassenaar

Beluister de uitzending in twee delen terug of luister via Radio 1

Prikken in gezag

Door Simon Knepper

AMC Magazine januari 2010

De onrust rond de griepvaccinatie leek de overheid nogal te overrompelen. Allemaal de schuld van internet, oordeelde minister Ab Klink (VWS) nog voordat de stofwolken waren neergedwarreld. Maar volgens mediasocioloog Peter Vasterman is dat slechts de helft van het verhaal. De andere helft wordt gevormd door chronisch wantrouwen, gebrekkige tv-journalistiek en het groeiende onvermogen om deugdelijke en ondeugdelijke informatie te onderscheiden. Lees verder.

Van stormachtig tot windstil: het zeilmeisje en de media

In de jaaroverzichten van 2009 zal de affaire rond het zeilmeisje zeker terugkomen. Haar plan om als 13-jarige een solozeiltocht rond de wereld te maken, leverde een orkaan van reacties op. Dit onderwerp over opvoeding en ouderlijk gezag haalde wereldwijd de voor pagina’s en actualiteiten rubrieken. Hoe kon het plan van een meisje wereldnieuws worden, en hoe doorstonden pedagogen die aan hetwoord kwamen de storm?

Lees verder in het NVO-Bulletin van december 2009, uitgegeven door de Nederlandse Vereniging van pedagogen en onderwijskundigen.

Griepinformatie: van folder naar web

Tijdens een pandemie zitten mensen te springen om informatie. Juiste en onjuiste berichten over de griep en griepvaccins strijden om de aandacht van de websurfer. Nu iedereen griepberichten kan verspreiden, moet de overheid haar strategie aanpassen.
Verslag door Willemien Groot van de Wereldomroep van het debat tijdens de Nationale Pandemie Conferentie op 18 november 2009.

Complottheorieën beheersen antivaccinatie beweging

Interview Lunch Radio 1 op 9 november 2009

De aarde koelt af, het debat laait op

Door Joel Broekaert op Nieuw Amsterdams Peil van 23 oktober 2009

The science is settled. Volgens het internationale klimaatpanel IPCC is het zo goed als zeker dat de menselijke uitstoot van broeikasgassen verantwoordelijk is voor opwarming van de aarde. Alleen, de aarde is al elf jaar niet meer warmer geworden. Wat zeiden de sceptici ook al weer?

“Een ding is zeker”, schrijft de BBC twee weken geleden op haar website. “Het debat over de oorzaak van de opwarming van de aarde is verre van beslecht.” De aanleiding voor het artikel in kwestie is het feit dat de wereldtemperatuur de afgelopen elf jaar niet meer is gestegen. De kop luidt daarom: ‘What happened to global warming?’ (Waar is de opwarming van de aarde gebleven?). Lees verder

Van griepgolf naar enorme paniekgolf

Spits 27 oktober 2009

Twee sterfgevallen, onder wie een 14-jarig meisje, leidden dit weekend tot een run op de huisartsenposten. De Mexicaanse griep is daarmee weer helemaal terug. lees verder

Hoe word je een mediahype?

X[ist] hypt mee

Media overdrijven dreigingsbeeld Mexicaanse griep

De media vergroten de Mexicaanse griep enorm uit waardoor de feitelijke risico's uit het oog verdwijnen. Lees verder in de UvA Nieuwsbrief van 25 september 2009

Llink duikt in de hype ronde de Mexicaanse Griep

Aflevering 2 van Koopkracht over de Mexicaanse Griep
De overheid heeft met de Grip op Griep actie vergaande maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat wij elkaar niet besmetten.Maar hoe ontstaat een hype zoals deze rond de Mexicaanse griep, en waarom zijn we er zo gevoelig voor? Met behulp van een psycholoog en socioloog krijgen we meer inzicht in het ontstaansproces van een hype.
Er zijn namelijk ook deskundigen die beweren dat het eigenlijk beter voor ons is om de Mexicaanse griep gewoon maar te krijgen, zo erg is het allemaal niet en dan zijn we wel meteen resistent, maar die hebben we tot nu toe nog maar weinig gehoord. Koopkracht duikt in de hypevorming rond de Mexicaanse griep.

Open Thread Radio: Discussion on Journalism @ Desmet Studios

Discussion on the impact of digital media on journalism with Herbert Blankensteijn & Peter Vasterman. Recorded live before an audience at Amsterdam's Desmet Studios.

Weinig heil in plan Murdoch

Dat de kranten al een tijdje niet zo goed gaan is geen nieuws. Lezers krijgen het nieuws gratis en voor niets via internet aangeboden. Volgens Peter Vasterman, docent Journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam is er als we zo doorgaan straks geen nieuws meer omdat het simpelweg niet meer te financieren zou zijn.

Lees verder in Trouw 7 augustus 2009 door Eline Verhoef

Houden opleidingen journalistiek rekeningen met de veranderende markt?

BNR Mediazaken 6 augustus 2009

Te gast zijn: Peter Vasterman, docent Journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam Jaap den Ouden, 4e jaars journalistiek in Utrecht en eigenaar Mediacontainer Harmen Bockma, Volkskrant. Download.

Op zoek naar een reden voor een zinloze daad

We willen weten wat Karst T. in Apeldoorn heeft bezield, Om te voorkomen, te verwerken, ter behoud van onschuld. NRC Next maandag 4 mei 2009.

Het Mexicaanse virus en de media

Vooralsnog is er geen pandemie van de Mexicaanse Griep, maar er is wel sprake van een nieuwsviruspandemie. De griep, die betrekkelijk weinig slachtoffers heeft gemaakt, houdt de berichtgeving in haar greep. Met tv-regisseur Bert van der Veer en mediasocioloog Peter Vasterman praten we over hoe zo’n virus om zich heen kan grijpen. Radio 1, Villa VPRO woensdag 29 april 2009

Varkensgriep = mediahype

Het is nu officieel: de varkensgriep is een mediahype. Zegt namelijk dé deskundige op het gebied van mediahypes, Peter Vasterman . “De media hebben een sterke voorliefde voor exotische risico’s met een zekere horrorfactor.” Lees verder

Mediahype rond geweld personeel openbaar vervoer

Dagblad van het Noorden, 1 april 2009 woensdag

Door Mick van Wely

Geweld tegen personeel in het openbaar vervoer is één van de meest besproken onderwerpen in de media de laatste maanden. Mishandelingen krijgen alle aandacht. Volgens mediadeskundige Peter Vasterman riekt de aandacht naar een mediahype.

Groningen Op de 'voorpagina' van teletekst, pagina 101, prijkte een bericht dat enkele jaren geleden zeer waarschijnlijk geen enkele pagina van teletekst had gehaald. De mishandeling van de conducteur die naar huis reed na de wedstrijd Nederland-Schotland. De aandacht past binnen de focus van de media op het verschijnsel van geweld tegen personeel in het openbaar vervoer. Communicatiewetenschapper Peter Vasterman van de universiteit Amsterdam spreekt van een mediahype. "Je ziet een enorme focus op het thema van veiligheid in het openbaar vervoer. In de jaren negentig was de ophef er ook. In de beeldvorming heersen de extremen. Alle incidenten worden meegerekend. Op één hoop geveegd.

Ook relatief kleine incidenten worden breed uitgemeten." Onder leken ontstaat het idee dat de Nederlandse Spoorwegen (NS) te maken hebben met een explosie van geweld. Een niet te stuiten toename. Maar hoe anders liggen de feiten. Dat de NS in de afgelopen jaren juist een daling ziet van het aantal incidenten, namelijk van 570 in 2007 naar 558 incidenten in 2008 en een stabilisatie in 2009, blijft vaak onvermeld. Het aantal incidenten moet ook in een breder perspectief worden geplaatst. De NS vervoert 1 miljoen reizigers per dag. Dat zijn er 365.000.000 per jaar. Geweld tegen NS-personeel is niet nieuw. In 2000 werd een conducteur van de NS neergestoken door een zwartrijder. In 1993 stak een reiziger bij Amersfoort een conducteur die de man enkel vroeg om zijn kaartje te laten zien. In 1999 werd een conducteur die opkwam voor een lastiggevallen vrouw met een schroevendraaier geprikt.

Vasterman relateert de focus in de media op geweld tegen vervoerspersoneel aan de toename van snelheid in media. "Het klimaat voor dit soort onderwerpen is 'gunstiger' geworden. De media zijn sneller opgewonden en volgen elkaar steeds meer. De nieuwsagenda is kleiner gewor- den. Dat heeft denk ik te maken met het feit dat kranten door bezuinigen onder druk staan en minder tijd hebben voor eigen research." De mediadeskundige wil het fenomeen van geweld tegen NS-personeel en buschauffeurs niet bagatelliseren. "De geweldsincidenten zijn er wel en dat is natuurlijk een slechte zaak." Aantal incidenten is de laatste jaren juist gedaald

Help een hype. Waarom laten we ons telkens weer massaal opjutten door mediahypes? Quest april 2009

Van Geert Wilders' film die knip- en plakwerk bleek, van de 'ontmaskering' van Joran van der Sloot die van geen enkel justitieel belang was. Het lijkt wel of we steeds vaker overspoeld worden door mediahypes. Tekst: Berry Overvelde.

Een jaar na Fitna. Uitzending Het vizier van 29 maart 2009

Een jaar na Fitna

Een jaar geleden lanceerde Wilders zijn film Fitna om de problemen van de islam aan de kaak te stellen. Hoe staat het nu een jaar later met het politieke en maatschappelijke debat over de islam? Kan Geert Wilders alles zeggen wat hij wil? Hij mocht Engeland niet in en het Openbaar Ministerie gaat de aanklachten die tegen hem zijn ingediend onderzoeken. Maar wat is nou eigenlijk precies de vrijheid van meningsuiting? En over welke meningen hebben we het dan? Aanstaande zondag in Het Vizier: de vrijheid van meningsuiting en het debat over de islam.
Het Vizier zondag 29 maart, 15.00 uur - 15.30 uur, Nederland 2

Nederlandse Islamitische Omroep

Dreigen als symptoom van de nieuwe tijd

Dreigen als symptoom van de nieuwe tijd; Weesp Commotie in dorp 'begrijpelijk'; politie geeft media schuld; jongens naar huis.

De reacties op dreigementen tegen een school in Weesp waren heftig. Overdreven of terecht? De mensen zijn gevoeliger geworden ...

NRC Handelsblad, 17 februari 17, 2009

De Kwestie: hypes of werkelijkheid, wat schotelen de media ons voor?

Donderdagavond 6 november 2008.
Kredietcrisis, Amerikaanse verkiezingen, Marokkaanse jongeren, geven actualiteiten programma’s wel een realistisch beeld van de werkelijkheid? In OBA Live van de IKON een debat met Herman Meijer, eindredacteur Pauw en Witteman, Thomas Ruigrok, eindredacteur EenVandaag en Peter Vasterman, mediasocioloog aan de UVA.
Bekijk het debat online

Misdaad in het nieuws. Cijfers en verhalen

Peter Burger en Willem Koetsenruijter (red.)
Misdaad in het nieuws. Cijfers en verhalen.
Leiden: SNL, 2008. SNL-reeks 18.
ISBN 978-90-78531-07-4.

‘Auto-inbraken nemen toe’, ‘Loverboys maken duizenden slachtoffers’ en ‘Vrouwen steeds vaker slachtoffer van tasjesdieven’. Misdaadnieuws betekent voor een deel van de journalisten brood op de plank. Een samenleving zonder misdaad zou kunnen volstaan met veel minder uren en pagina’s nieuws. Cijfers en verhalen zijn de twee belangrijkste bouwstenen van dit misdaadnieuws. Met hun verhalen brengen journalisten samenhang in de losse feiten die ze vervolgens met cijfers onderbouwen.

Maar hoe betrouwbaar zijn hun cijfers en wie bepaalt de aard van het verband tussen feiten en cijfers? Hetzelfde incident kan zeer uiteenlopende verhalen opleveren, afhankelijk van het perspectief van de verteller: hulpverlener of politiewoordvoerder, persofficier of advocaat van de verdachte. Cijfers en verhalen: beide zijn munitie in het retorisch arsenaal van de partijen die zich uiten over misdaad.

Vanuit diverse invalshoeken laten Joel Best (hoogleraar sociologie en strafrecht), Hendrien Kaal en Gabry Vanderveen (criminologen), Hans van Maanen (wetenschapsjournalist), Peter Vasterman (mediasocioloog), en Peter Burger en Willem Koetsenruijter (mediaonderzoekers) in deze bundel hun licht schijnen over hypes, misdaadkaarten, loverboys, misdaadstatistieken en een doodgereden tasjesdief. Joel Best vergelijkt nieuws over misdaadgolven met rages rond speelgoed en nieuwe dansen: het zijn heftige, maar kortstondige bevliegingen. De onder-werpen verschillen per cultuur, maar de dynamiek is van alle tijden en plaatsen. Peter Vasterman gaat na op welke manier incidenten (zoals dat van de doodgereden tasjesdief in Amsterdam) zich in de media ontwikkelen tot hypes: hoe streven justitie, advocatuur, belangengroepen, politici en media hun belangen na in ‘de slag om het incident’? Welke partijen aan het woord komen in de berichtgeving over loverboys, onderzochten Burger en Koetsenruijter; zij constateren een eenzijdige nadruk op het perspectief van hulpverleners. Gabry Vanderveen en Hendrien Kaal analyseerden een middel dat steeds vaker gebruikt wordt om op een efficiënte en aantrekkelijke wijze criminaliteitscijfers en de toedracht van bepaalde misdaden te presenteren: de misdaadkaart. Wetenschapsjournalist Hans van Maanen, kritisch volger van cijfers in de nieuwsmedia en de wetenschap, betoogt dat misdaadcijfers de onbetrouwbaarste cijfers zijn die er bestaan.

Llink Atlas: creër je eigen mediahype

In het Radio 1 programma Atlas van Llink van 19 oktober 2008 een poging van radiomaker Rolf Hartogensis een mediahype te veroorzaken rond een nieuwe probleemwijk, ditmaal in Boskoop. Beluister de uitzending, waarin de mediahype aan bod komt in het tweede uur.

‘Geweldsgolf is vaak gefabriceerd’.

DIT Magazine Politie Regio Brabant Zuidoost. September 2008, nummer 7.

Berichtgeving weerspiegelt niet altijd de werkelijkheid
Stoeptegel van het viaduct, poederbrief, zinloos geweld. Het nieuws in de media over één ernstig geweldsmisdrijf leidt vaak tot een reeks nieuwe berichten over meer vergelijkbare incidenten. Toeval of niet? Hype of werkelijkheid? “Een golf van incidenten is voor een groot deel door de media gefabriceerd”, aldus mediasocioloog Peter Vasterman.

Wildersmania

Afgelopen week was weer Wildersmania week: geen enkele redactie leek zich er aan te kunnen onttrekken. Juist de constatering dat iedereen het over een film heeft waarover nog niets bekend is, was weer aanleiding voor flinke stukken in de krant en debatten op radio en televisie. Vervolgens zorgde de uitgelekte brief van de regering aan gemeenten en ambassades over crisisbeheersing en noodscenario's voor een verhoging de nieuwswaarde van het onderwerp. Terwijl iedereen waarschuwt voor een self fulfilling prophecy (de bekendste sociologische wetmatigheid in menselijk handelen) draagt iedereen er op zijn beurt weer een steentje aan. Ik ook, zie interviews in Algemeen Dagblad (Media in de greep van Geert Wilders)en Limburgs Dagblad/ BN/De Stem (Hoe Wilders de media regisseert) De Limburger meldt overigens dat de Geertje pruik een groot succes belooft te worden tijdens het carnaval.

In de afgelopen maand zijn er volgens Lexis Nexis 944 artikelen verschenen in de Nederlandse dagbladen waarin de woorden 'Wilders' en 'film' voorkomen. De zoekterm Wilders levert over de afgelopen maand 2585 artikelen op. Balkenende scoort in diezelfde periode 1706 artikelen.

Een nieuwe vorm van campagnejournalistiek?

‘Witte elite’ spreekt zich uit voor tolerantie
NRC Handelsblad 2 januari 2008.
"Enkel witte Nederlanders spreken hun zorgen uit over de toenemende polarisatie in een twee pagina's grote advertentie in het dagblad Trouw. ,,We wilden alleen witte mensen op de lijst", zegt initiatiefnemer Doekle Terpstra."

 

Een interessant verschijnsel: een krant plaatst op de hele voorpagina een advertentie van een nieuwe beweging. Bekent Trouw daarmee kleur in het integratiedebat? Is er sprake van een herprofilering van de dagbladen?

Met dit soort journalisten heeft Wilders geen partij meer nodig

Artikel in KENNIS van de Volkskrant van 8 december over de dilemma's die Wilders mediastrategieën opleveren voor de journalistiek. Auteur: Malou van Hintum.


‘Het is echt heel knap wat hij doet. Hij begrijpt de mediawetten precies en gebruikt die in zijn eigen voordeel. En de journalistiek laat zich elke keer opnieuw in de houdgreep nemen.’

De affaire Depla

Fietsenhokseks, dat wás een privézaak
Tot het raadslid uit de fractie stapte, toen was er een politiek feit en berichtten alle media er over.
Door Jos Verlaan

Gepubliceerd in NRC Handelsblad van 28 november 2007.

Het tijdperk lijkt voorbij dat slippertjes van politici nauwelijks aandacht kregen in de media. Zo was er ook al de affaire-Oudkerk. De Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk kwam in 2003 in de problemen, toen Heleen van Royen in een column had geschreven over zijn pornosurfen en bezoeken aan een tippelzone. Het waren dezelfde ingrediënten: seks, vraagtekens bij het politieke functioneren en, nóg een overeenkomst: in eigen politieke kring werd het gedrag in eerste instantie gedoogd. Pas na het uitlekken van de affaire raakten de politici ook intern in opspraak.

„Onontkoombaar in dit nieuwe mediatijdperk”, vindt Peter Vasterman, mediasocioloog aan de Universiteit van Amsterdam. „De klassieke journalistiek had opvattingen over dit soort affaires. Alleen als het relevant is voor het politiek functioneren. Of als het strafbaar is. Die opvattingen voorkwamen publicatie over seksuele escapades. Wat je ziet, is dat de oude media worden mee gesleurd in de hectiek van het internetgeweld.”

Ook de politiek komt door dat internetgeweld voor nieuwe afwegingen te staan, denkt de mediasocioloog. Vasterman: „Mensen worden door de publiciteit gedwongen hun mening te geven. Ze worden aangesproken op het gedrag van de hoofdpersoon. En dan is afstand nemen van de zondebok vaak de eerste reactie.”

Volgens Vasterman staat de ethiek van de oude media óók onder druk door de opmars van de camera in het publieke domein: bewakingscamera’s, maar ook de camera op de mobiele telefoon. „Vroeger was er alleen een verhaal dat rondzong. Nu is er op afroep beeldmateriaal beschikbaar.”

• Depla: 'Ik stap niet op'. Artikel in De Gelderlander na afloop van het debat in de Nijmeegse gemeenteraad.
• Jaap Stalenburg: Politieke rel na nieuwstopic op Geen Stijl. Paul Depla en het Seksschandaal. 28 november 2007.