Vervolgverhaal Project "Taxus"
Taxus staat bekend als prima bogenhout, dat hoor en lees je overal, dus dat wil je wel eens proberen. Maar het schijnt ook een bewerkelijke houtsoort te zijn. Wist ik veel. Toen dienden zich twee stammen aan. Dus met behulp van wat literatuur en een hoop enthousiasme aan het werk getogen. Hieronder de wederwaardigheden van mijn experiment. Heb je ervaring en of goede tips laat het s.v.p. weten.
Oktober 2004
De stammen zijn niet wat je noemt dun. Sterker nog: sindsdien niet meer zulke dikke jongens gezien. Met dank aan Jelle Koornstra voor het leveren van de stammen. (Alhoewel er na twee uur huffen met de moker wel even stevig gevloekt werd.)
Splijten is de enige manier om de draad zuiver te volgen. Echter, taxus heeft de neiging om onder het geweld van de moker in meeerdere richtingen te splijten. Dit leidt tot verlies. Bij een dunnere stam is een lintzaag, die de draad enigzins kan volgen, een aanrader. Zie ook "ontwerp en techniek", onderdeel "hout zoeken en prepareren".
Deze twee dikke stammen bestaan grotendeels uit samengestelde, in elkaar vergroeide stammetjes en takken. Daardoor gaat het splijten zwaar en ook zijn er nauwelijks rechte stukken te ontdekken. Maar we laten ons niet ontmoedigen natuurlijk. 1 boog zal er altijd wel inzitten.
Oktober 2004
De kopse kanten zijn ingesmeerd met houtlijm (verf kan ook) om te snel uitdrogen van de uiteinden te voorkomen. Daarna buiten te drogen gelegd. Wel onder een afdakje om regen en directe zon te voorkomen. Ventileren is belangrijk.
Naar verluidt wil taxus tijdens het drogen nog wel eens gaan scheuren. Daarom heb ik de bast er op gelaten, zodat het drogen van met name het zachte spinthout niet te snel gaat.
Ter vergelijk is 1 kort stuk direct geschild en binnen gelegd. Kijken hoe die het doet. Bij essen en dergelijke is dat geen probleem. Maar dit hout is veel vochtiger en zal waarschijnlijk meer gaan werken in een droge omgeving.
In het tuinontwerp dient men wel rekening te houden met deze hobby!!
Maart 2005
Na vier maanden een test. Kijken of het hout dat buiten ligt al enigzins gedroogd is. Een stuk testhout met beschadigingen wordt geschild en gezaagd.
Na vier maanden is de dikke roze onderbast nog steeds vochtig en week!! Die houdt dus erg goed vocht vast. Het weghalen van de bast lijkt me net zoiets als het uitbenen van een varken. Zo roze, vochtig en vlezig is het.
Een botte schroevendraaier werkt goed in de hoekjes en gaatjes. (Bot om het hout zelf niet te beschadigen) En dat is wel nodig bij deze stukken.
Maart 2005
De twee geschilde delen worden gezaagd. Boven op de foto het deel wat in oktober 2004 direct binnen is gelegd. Deze vertoont kleine scheuren in het spinthout. Direct schillen en binneleggen gaat toch te snel blijkbaar.
Alle delen zijn te klein om een volwassen boog te maken. Daarvoor zouden ze aan elkaar gezet moeten worden.
Onder op de foto een lang stuk wat net geschild is. Het spinthout was tijdens het rooien en zagen zo beschadigd dat dit niet meer als natuurlijke backing kan fungeren.
Deze stukken worden binnen verder te drogen gelegd. Kijken of dat kan of dat er scheurvorming optreedt. Ondertussen blijft de rest maar onder het afdakje.
April 2005
Van taxus kun je prima een Engelse longbow maken. En op zo'n boog zitten natuurlijk hoornen nokken. Dus op zoek naar horens.
Nu blijken koeien met horens een uitstervend ras te zijn omdat ze tegenwoordig de horens bij de geboorte wegbranden. (Te gevaarlijk in ligbox-stallen!)
Op de foto een stierenscalp met horens waarbij de buitenste hoornlaag helaas al verdwenen is.
Ondertussen gelezen en gehoord dat taxus ongeveer 2,5 cm per jaar droogt. Dit is vergelijkbaar met veel andere houtsoorten. Een ronde tak van 5 cm doorsnede doet er dus een jaar over om te drogen. Maar een van 40 cm doorsnede 8 jaar! De stam in kleinere stukken kloven versnelt dit proces.
Oktober 2005
Lief dagboek. Het hout ligt er nu een jaar. In die tijd meerdere bogen van essen en bamboe gemaakt, zes workshops gehouden, veel hout verzameld, kokers vol pijlen gemaakt en veel geschoten.
Maar dit taxus? Wel veel naar gekeken, maar al die hobbels en bobbels lachen me niet toe. Binnenkort maar eens moed verzamelen.
Augustus 2009
In 4 jaar tijd is "Binnenkort moed verzamelen" er nog steeds niet van gekomen. Wel is er veel gebeurd. Veel bogen gemaakt, mooi en lelijk, snel en sloom, licht en zwaar, recht en krom. En dat van meerdere houtsoorten waaronder eiken, berk, kastanje, prunus, iepen, hazelaar, essen en natuurlijk taxus. Daarnaast "Houtkoorts" geschreven, ontelbare mails beantwoord en samen met Jeroen en Hauke het "Pijl-en bogenbouwersweekend" georganiseerd enz. enz. MAAR DIT TAXUS?
Hierboven een foto van het resultaat na een rondje selecteren en zagen. Een schamele oogst. Het is me niet gelukt er 1 stuk uit te halen waar zo een boog van te maken is. Misschien nog uit de grote stukken aan de linker kant. Maar dat wordt dan wel een boog met heel veel "karakter".
Conclusie 1: wees kritisch ten aanzien van je houtkeuze! Deze samengestelde stammen waren voor mij uiteindelijk te kronkelig. Nergens heb ik een lang stuk kunnen ontdekken zonder noesten en wat niet al naar de pees stond. Er is veel energie gestoken in minimaal resultaat.
Conclusie 2: Misschien heb ik niet genoeg geduld om van zulke ingewikkelde stukken een boog te maken. Misschien was het gelukt door met monnikengeduld een kronkellijn te volgen en deze uit te kappen. En daarna met nog meer geduld de overtollige spintlagen weg te schrapen. Om dan met het laatste restje geduld het kunstwerk te tilleren..... Zo zie je maar wat een stuk hout je over jezelf kan leren.
Conclusie 3: Bij without (berk, es, eiken enz.) is het fijn om een dikke stam te hebben, zodat je er bogen uit kunt halen met een brede platte rug. Maar bij taxus mag de rug gerust wat bol zijn en voldoen dunnere stammen en takken (5-15cm) prima.
Misschien maak ik ooit nog een boog uit een of twee van deze stukken, want karakterbogen zijn toch wel heel erg mooi. Misschien.......
