Station Hardenberg

Geopend als station aan de spoorlijn Zwolle - Hardenberg. Op 1 juli 1905 verlengd naar Coevorden en op 1 november 1905 verlengd naar Stadskanaal. Na de sluiting Emmen - Gasselternijveen in oktober 1938 loopt de lijn tot Emmen, met uitzondering van een kleine opleving in en na de Tweede Wereldoorlog.

	Geopend:	Gesloten:
Personenvervoer:	1 februari 1905 27 juni 1945	17 september 1944 n.v.t.
Goederenvervoer:	1 februari 1905	27 september 1971

Top

Gebouwen

Stationsgebouw Stationsgebouw van het type NOLS 2e klasse. Het stationsgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-17. In 1907 wordt de goederenloods vergroot. Dit gebeurt in 1928 nog een keer. De handelsvereniging van Hardenberg besluit op de jaarvergadering in mei 1915 een poging bij de spoorwegen te doen om het stationsgebouw te voorzien van een wachtkamer 2e klasse. In september 1915 ontvangt de handelsvereniging van de spoorwegen een afwijzend antwoord op het verzoek. Tijdens de aandeelhoudersvergadering van de NOLS in 1916 komt het onderwerp nogmaals aan de orde. Het is er echter niet van gekomen. In 1921 krijgt het station een uitbouw met handelinrichting. In 1933 wordt het station en de bovengelegen woning van de stationschef aangesloten op het waterleidingnet van Hardenberg. In de loop der tijd is een groot deel van het gebouw wit geplamuurd. De goederenloods is inmiddels geheel afgebroken. Het stationsgebouw is in 1986 geheel gerestaureerd. Het stationsgebouw staat op de gemeentelijke monumentenlijst en moet dus in een zo getrouw mogelijke staat bewaard blijven. Het stationsplein is in het najaar van 2003 opnieuw ingericht. Daarbij is alle beplanting rondom het station verloren gegaan. Noordelijk van het stationsgebouw is een fietsenstalling gekomen. De reconstructie is bedoeld om het stationsplein verkeersveiliger te maken. De totale verbouwing kost totaal 7 ton Euro's. Begin 2004 sluiten de spoorwegen het loket in het stationsgebouw. Vanaf dat moment kunnen de reizigers alleen nog terecht bij de kaartautomaat bij de opgang naar het perron. Sinds de zomer van 2006 wordt het gebouw gedeeltelijk gebruikt door uitzendbureau "Betere Banen", zie gegevens plaats. Hoewel de wachtkamer aan de buitenkant oogt als zijnde "buiten gebruik", wordt de deur aan de perronzijde iedere ochtend op werkdagen geopend. Vaste reizigers merken dat op maandagmorgen de medewerker met de sleutel later komt. Aan de straatzijde blijft de toegangsdeur permanent gesloten. De wachtkamer ontbeert iedere vorm van luxe: er is geen verlichting, geen verwarming, geen prullenbak, er hangen geen reclameposters of NS-mededelingen aan de kant. En aan de buitenkant is er geen enkele aanduiding dat er sprake is van een wachtruimte. Maar in het plafond zit wel een luidspreker, die de mededelingen weergeeft die ook op het perron te horen zijn. En af en toe wordt de vloer gedweild en worden de ramen gelapt. Toch een teken dat NS de ruimte wel als officiële wachtkamer beschouwt. Ondanks het ontbreken van licht en warmte is het in de oude wachtkamer beter toeven dan op het winderige perron, waar je bij regen net niet droog staat onder de abri's. In de nacht van maandag 2 op dinsdag 3 mei 2011 is er een kleine brand in de wachtkamer van het stationsgebouw. De brandweer heeft de brand snel onder controle. Het vermoeden bestaat dat de brand is aangestoken.	Stationsgebouw van Hardenberg gezien vanaf de straatzijde. Ansichtkaart. Stationsgebouw Hardenberg straatzijde. Ansichtkaart, kaart is afgestempeld in 1960. Voormalig stationsgebouw van Hardenberg aan het gerenoveerde stationsplein. Foto R. van Wissen, 11 juni 2006.
Nevengebouw Het nevengebouw is aanbesteed met bestek NOLS-17. Het nevengebouw is van het kleine type zonder uitbouw voor treinpersoneel. Het nevengebouw staat aan de zijde Mariënberg naast het stationsgebouw. Tot in de jaren 60 van de 20e eeuw is het nevengebouw aanwezig. Inmiddels is het gebouw afgebroken.	Nevengebouw (perronzijde) zoals dat bij het station Hardenberg wordt gebouwd. Tekening R. van Wissen.
Bergplaats Tussen stations- en nevengebouw wordt in de loop der tijd een houten bergplaats bijgebouwd. De bergplaats is inmiddels afgebroken.	Geen foto beschikbaar
Woning ploegbaas In 1905 wordt op kosten van de SS bij de overweg (Parallelweg) aan het eind het emplacement een woning voor de ploegbaas gebouwd. Naast het woongedeelte is er een aangebouwde bergplaats. De woning kost NLG 3.325,00. In Ommen wordt een identieke woning neergezet. In 1934 wordt de woning op het openbare waterleidingnet aangesloten. De woning is geheel wit geplamuurd. Rondom de woning zijn in de loop der tijd diverse nieuwbouwwoning neergezet. De woning is nog steeds aanwezig. Aan de noordkant zit nog steeds een houten bergplaats. Daarachter is een eveneens houten garage voor de stalling van een auto gebouwd.	Voormalige ploegbaaswoning te Hardenberg met aangebouwde bergplaats. Foto R. van Wissen, 27 december 2004.
Post I In 1921 komt er bij kilometer 42,6 een wisselpost I voor de bediening van een aantal wissels ter plaatse. In 1971 vervalt deze post I weer.	Geen foto beschikbaar

Top

Emplacement

Bij de bouw heeft Hardenberg het standaard NOLS-emplacement met 2 perrons maar zonder doorgaand kruisspoor. De goederenfaciliteit ligt ten oosten van het stationsgebouw. Met de aanbesteding van bestek SS-1156 in 1908 krijgt Hardenberg een volwaardig kruisspoor.

Hardenberg bezit een veemarkt waar boeren en handelaars vanuit de regio op afkomen. Het aan- en afvoeren van de beesten gebeurt voor een deel per trein. Op de losweg van Hardenberg komen voorzieningen voor dit veetransport. Na ieder transport moeten de goederenwagons schoongemaakt en ontsmet worden. Speciaal voor het gereedschap en de spullen die hiervoor nodig zijn, bouwt de SS rond 1913 een bergplaats op het emplacement.

In 1921 breidt de SS het emplacement uit. Langs de losweg hebben loodsen gestaan van zakenmensen in Hardenberg. In 1953 wordt het tweede spoor doorgaand hoofdspoor. In 1971 vereenvoudigt de NS het emplacement. Na 1975 zijn de beide perrons die liggen voor het stationsgebouw, vervangen door een eilandperron. Dit eilandperron ligt oostelijk van het stationsgebouw. De overweg om op het eilandperron te komen is beveiligd met spoorbomen. Het perron voor het stationsgebouw is afgebroken.

Aan de oostkant van het station voor een brug staat een verhoogd uitrij-armsein. Deze verhoging is noodzakelijk om de zichtbaarheid van het sein ten opzichte van de brug te garanderen. Dit sein is bij de modernisering in 1987 komen te vervallen. De lichtseinen staan dichter bij het perron en dus verder van de brug af.

In de jaren 80 van de 20e eeuw is er nog maar 1 losspoor over. Dit spoor is in te rijden vanuit de richting Mariënberg. Sporadisch komt er nog een goederenwagen. Ten tijde van de elektrificatiewerkzaamheden midden jaren 80 van de 20e eeuw wordt het losspoor gebruikt om werkmateriaal te parkeren. Aan het eind van de werkzaamheden wordt het spoor verwijderd. Er resten slechts 2 doorgaande sporen voor het reizigersvervoer.

Top

Personeel

Functie:	Van:	Tot:	Naam:	Opmerking:
Stationschef	1905	?	Schildwacht	-
Stationschef 4e klas	?	04-1927	H.R. Briedé	Vertrekt naar Aalten
Stationschef	01-04-1927	01-10-1936	P.N. Kokkes	-
1e haltechef	01-09-1936	30-06-1943 (?)	Albertus van Olst	Vertrekt naar Ommen
Stationschef	?	?	?	-
Stationschef 4e klasse	01-01-1956	?	C. Jetten	Voorheen adjudant commies te Utrecht
Ploegbaas	?	?	Grootenhuis	-
Arbeider-telegrafist	?	31-12-1935	B.J. van Loo	Overgeplaatst naar Laren-Almen

Top

Gegevens plaats

Algemeen

De oorsprong van Hardenberg ligt al in de 13e eeuw. Hardenberg heeft stadsrechten en vormt een bolwerk tegen de Drenthen. In 1811 ontstaan de gemeenten Ambt- en Stad-Hardenberg. In 1941 worden Ambt- en Stad-Hardenberg samengevoegd tot de gemeente Hardenberg.

Voordat de NOLS met haar treindienst begint, onderhoudt een marktschuit een wekelijkse dienst op de stad Zwolle. Het station wordt veel gebruikt voor het aanvoeren van vee voor de veemarkt in Hardenberg.

Even voor Hardenberg uit de richting Mariënberg snijdt de lijn door het fabrieksterrein van de plasticfabriek Wavin een bedrijf uit de Shell groep. Te Hardenberg worden vooral kratten en pvc buizen gemaakt. Hoewel deze fabriek grote hoeveelheden goederen verzendt door het hele land, heeft de fabriek nooit een spooraansluiting gehad. Slechts sporadisch worden er goederen naar het station van Hardenberg gebracht en daar in goederenwagons geladen.

In de beurt van Hardenberg ligt het ponypark Slagharen, vooral in zomer zijn er veel dagjes mensen die dit attractiepark komen bezoeken. Van het station Hardenberg worden de mensen met bussen naar het ponypark gereden. Sinds enkele jaren is het ponypark opgenomen in de het speciale attractieboekje van de NS. Dit betekent, dat er aan het NS-loket op ieder willekeurig station in Nederland een goedkoop trein-toegangsbiljet is te verkrijgen. Dit biljet geeft recht op een retour naar Hardenberg plus busvervoer en de toegang tot het ponypark. De bezoekers van het attractiepark zijn vaak van jeugdige leeftijd zodat er soms nog wel eens overlast wil ontstaan voor de andere treinreizigers.

Bij het vertrek uit Hardenberg komt het nog wel eens voor dat bezoekers uit het westen in de verkeerde trein stappen, omdat er op het perron geen duidelijke borden staan waar de eindbestemming op vermeld staat. Sinds de modernisering in 1987 staan er richtingsborden op de perrons, zodat bovengenoemd probleem tot het verleden dient te horen!

Bestuur

Ten tijde van de oprichting van de NOLS is Hardenberg opgedeeld in een gemeente Stad-Hardenberg en Ambt-Hardenberg. Vanaf 1941 vormen beide gemeenten samen de gemeente Hardenberg. Naast de kern Hardenberg maken o.a. de plaatsen en buurtschappen Mariënberg, Bergentheim, Brucht, Baalder en Radewijk deel uit van de gemeente Hardenberg. In 2001 komt ook de plaats Gramsbergen bij de gemeente Hardenberg.

Gemeente Stad-Hardenberg, tot 1941

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
Van Ittersum	1874	1914	-
J.W.C. Bloem	1914	1922	-
B.A. Schuite	1922	1931	-
C.F. Bramer	1931	1940	-
mr. J.A.M. van Oorschot	1941	1941	-

Gemeente Ambt-Hardenberg, tot 1941

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
J. van Barneveld	1874	1885	-
G.A. van Dijk	1885	1890	-
K. van der Burg	1890	1900	-
W.H. de Chalmot	1900	1912	-
H.H. Weitkamp	1913	1936	-
G. Oprel	1936	1940	-
mr. J.A.M. van Oorschot	1941	1941	-

Gemeente Hardenberg, vanaf 1941

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
mr. J.A.M. van Oorschot	1941	1943	-
ir. F.J. Overbeek	1943	1945	-
mr. J.A.M. van Oorschot	1945	1958	-
J.H. de Goede	1958	1964	-
Jan (J.) Slot	1964	1968	-
dr. Leendert (L.A.) van Splunder	1969	1989	-
dr. Herman (H.) Smit	1989	1999	-
drs. Remmelt (R.) Lanning	1999	2000	-
mr. Wolbert (W.) Meulman	2001	heden	Voorheen burgemeester Den Ham

Voorzieningen

Hotel café restaurant Frijling
Tegenover het station staat hotel café restaurant Frijling. Het café is gebouwd door Graats (Gerhardus) Frijling. Samen met zijn vrouw Arendje Knol runt hij het café. De heer Graats komt vroegtijd aan zijn einde, zijn weduwe zet de zaak voort. In 1923 wordt het café door de weduwe grootschalig verbouwd tot café-restaurant. Er komt o.a. een geheel vernieuwde voorgevel. Bij het café hoort ook een waag waar varkens gewogen kunnen worden. Deze varkens zijn meestal bestemd voor exportslachterij Nijman.

Na de Tweede Wereldoorlog is het pand in gebruik als Hotel Akkerman. begin jaren 80 is in het pand Café Stroeve gevestigd. Nadat Café Stroeve vertrokken is, staat het pand een tijd leeg.

Ook in de 21e eeuw heeft het pand nog steeds een horeca bestemming. Anno 2009 is Chinees restaurant Kota Radja in het pand gevestigd.

Station Hardenberg met op de achtergrond Hotel café restaurant Frijling.
Ansichtkaart, kaart afgestempeld in 1942.

Uitzendbureau Betere Banen
Sinds begin juli 2006 is in het stationsgebouw van Hardenberg uitzendbureau “Betere Banen” gevestigd. “Betere Banen” is een keten van uitzendbureaus die werken op basis van franchisenemers. De vestiging in Hardenberg is in handen van Guus de Smet. De vestiging in Hardenberg is bij de opening in 2006 de 9e vestiging van de keten. Anno 2009 heeft “Betere Banen” 27 vestigingen in het noorden en westen van het land.

Ingang van het uitzendbureau in het stationsgebouw van Hardenberg.
Foto R. van Wissen, 21 augustus 2009.

Top

Afkorting:	Hdb
Positie:	km 42,340, linkerzijde
Adres:	Stationsstraat 26 - 28