Station Ommen

Gewijzigd: f:12-06-2011

Inhoud:

Links:

Gegevens station Exploitatie Gebouwen Emplacement Brug Regge Personeel Gegevens plaats

Exploitant: NS-Reizigers (NSR) Voormalige exploitanten: Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorweg (SS) Nederlandse Spoorwegen, voorheen Nederlandsche Spoorwegen (NS) Aansluitend vervoer: Syntus Voormalig aansluitend vervoer: Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij Deventer - Ommen (OLDO) N.V. Autobusmaatschappij Centraal Overijssel (CENTRO) N.V. Autobusonderneming Salland B.W. Winkel Noord-Ooster Transport (NOT) N.V. Verenigde Autobus Diensten (VAD) voorheen N.V. Veluws(ch)e Auto Dienst Overige: www.museum-ommen.nl www.stationommen.com, stationsrestauratie Spoor 7

Gegevens station

Afkorting:	Omn
Positie:	km 23,118, linkerzijde
Adres:	Stationsweg 35

Exploitatie

Geopend als station aan de spoorlijn Zwolle - Ommen. Op 1 februari 1905 verlengd naar Hardenberg, op 1 juli 1905 verlengd naar Coevorden en op 1 november 1905 verlengd naar Stadskanaal. Na de sluiting Emmen - Gasselternijveen in oktober 1938 loopt de lijn tot Emmen, met uitzondering van een kleine opleving in en na de Tweede Wereldoorlog. Van 1 oktober 1910 tot en met 14 mei 1935 tevens eindpunt van de OLDO-lijn Deventer - Ommen.

	Geopend:	Gesloten:
Personenvervoer:	15 januari 1903 27 juni 1945	17 september 1944 n.v.t.
Goederenvervoer:	15 januari 1903	31 augustus 1970

Gebouwen

Stationsgebouw Stationsgebouw van het type NOLS 2e klasse. Het stationsgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-10. Het station is van het grote type. De bovenste etage is voorzien van een houten beschieting. Aan de westelijke kant van het stationsgebouw is een aangebouwde goederenloods met een schuifdeur. Deze loods is, als een van de weinige loodsen bij de NOLS, uit stenen opgetrokken. Naderhand wordt de goederenloods flink vergroot. De loods heeft aan spoor- en wegzijde houten schuifdeuren. Aan de zijde Mariënberg bevindt zich nog een lage uitbouw met een schuin dak. In deze uitbouw bevindt zich oorspronkelijk een ruimte voor treinpersoneel. Aan de straatzijde is de uitbouw gedeeltelijk open en is het een soort waranda. Aan de perronzijde is het station later uitgebreid met 2 uitbouwen met een plat dak. Een uitbouw bevindt zich in hoek tussen het hoofdgebouw en de goederenloods. De andere bevindt zich voor de linker deur op het perron. In deze uitbouw bouwt NS een handelinrichting voor het bedienen van de seinen en wissels. Na het beëindiging van de locale bediening heeft deze ruimte geen functie meer en is de uitbouw inmiddels afgebroken. In de jaren 40 zijn de ramen op de 1e etage aan de perronkant voorzien van functionele luiken. In de jaren 60 zijn deze luiken weer verdwenen. Hoewel het station en omgeving aan het eind van de Tweede Wereldoorlog midden in de gevaren zone ligt, omdat Duitsers het emplacement gebruiken voor de overslag van V2 raketten, loopt het gebouw geen noemenswaardige schade op. Geen enkele bom van de geallieerde treft het gebouw. Sinds de beëindiging van de kaartverkoop in het station staat de benedenverdieping van het stationsgebouw leeg. De bovenste verdieping wordt bewoond door iemand van de kraakwacht. In de herfst van 2005 is NS-Vastgoed bezig met het vinden van een huurder voor het 177 m2 grote station. De 146 m2 oppervlak in het stationsgebouw moeten 90 Euro de vierkante meter per jaar kosten. Het 31 m2 grote magazijn kost 35 Euro de vierkante meter per jaar. In de zomer van 2009 vestigt restaurant "Spoor 7" zich in het lege stationsgebouw, zie gegevens plaats.	Station Ommen met locomotiefloods en reservoirgebouw. Foto gepubliceerd in het tijdschrift "Het Huis Oud en Nieuw" in 1914. Stationsgebouw van Ommen gezien vanaf het 2e perron. Langs het perron staan 2 DE3 treinstellen. Onbekende fotograaf, 25 juli 1967
Nevengebouw Het nevengebouw is aanbesteed met bestek NOLS-10. Het staat in de richting Mariënberg naast het stationsgebouw. Het nevengebouw is inmiddels afgebroken (na 1948).	Station Ommen met op de voorgrond het nevengebouw. Ansichtkaart uitgegeven door Kantoorboekhandel Kl. Makkinga te Ommen, circa 1948. Nevengebouw (perronzijde) zoals dat bij het station Ommen wordt gebouwd. Tekening R. van Wissen.
Brugwachterswoning, Regge (nummer 3) Bij de brug over de Regge circa 1 kilometer voor het station Ommen staat brugwachterwoning nummer 3. De woning is aanbesteed met bestek NOLS-10. De woning staat aan de kant van Vilsteren aan de noordzijde van de spoorlijn. In 1910 komt nabij de brug de aftakking van de OLDO richting Deventer. Daartoe krijgt de brugwachter tevens de taak van wisselwachter. Voor het bedienen van het wissel wordt er met bestek SS-1211 een wachthuisje aanbesteed. Dit wachthuisje krijgt de naam post A. De SS zet in 1925 de brug over de Regge vast. De brugwachter blijft alleen verantwoordelijk voor het bedienen van het wissel voor de OLDO-lijn naar Deventer. Door de aanbouw van een elektrische wisselsteller in 1929 is het mogelijk om het wissel vanuit de seinpost in het station van Ommen te bedienen. In 1929 wordt het wachthuis verwijderd en komt er een vorstvrije kelder onder de woning. Na de Tweede Wereldoorlog als de brug hersteld wordt is de woning niet meer aanwezig.	Geen foto beschikbaar
Ploegbaaswoning In 1905 wordt er bij het emplacement op kosten van de SS een woning voor de ploegbaas gebouwd. De westelijke en zuidelijke buitenmuren van de woning zijn wit geplamuurd. De noordelijke muur heeft nog zijn oorspronkelijke bakstenen uiterlijk. De woning is nog steeds aanwezig. Anno 2009 staat het gebouw te koop van Eur. 239.000. Op de begaande grond heeft de woning een hal, woonkamer, keuken, douche + toilet en een slaapkamer. Op de eerste etage zijn 2 slaapkamers. Onder de woning bevindt zich een kelder. De woning heeft een intern oppervlak van 98 vierkante meter. Bij de woning hoort een stuk grond van 815 vierkante meter.	De voormalige ploegbaas woning. Zicht op de zuidelijke en westelijke muur die beide wit geplamuurd zijn. Foto R. van Wissen, 25 augustus 2004. Ploegbaas woning te Ommen. Zicht op de noordelijke niet geplamuurde zijde. Anno 2009 staat het gebouw staat te koop. Foto R. van Wissen, 21 augustus 2009.
Locomotiefloods De SS laat voor de komst van de OLDO een enkelsporige locomotiefloods bouwen (bestek SS-1209). Het rechthoekige gebouw is 13,8 meter lang en 5,8 meter breed. In het gebouw ligt 1 spoor en is in te rijden vanuit de richting Mariënberg. Het gebouw is opgetrokken uit steen met houten kapspanten. De loods zal echter nooit als locomotiefloods dienst doen. De SS exploiteert de OLDO-lijn altijd vanuit depot Deventer. De loods heeft nog enige tijd onderdak geboden aan de afdeling Weg en Werken van de spoorwegen. In 1937 haalt de NS alle tractievoorzieningen inclusief de loods weg.	Zie foto van het stationsgebouw
Waterreservoir Voor het uitvoeren van de dienst tussen Zwolle en Ommen plaatst de NOLS de draaischijf, die bedoeld is voor Mariënberg, in 1903 tijdelijk in Ommen. Oorspronkelijk zou ook nog een tijdelijke locomotiefloods gebouwd worden. Door de exploitatie geheel vanuit Zwolle uit te voeren kan de loods uiteindelijk vervallen. Om de locomotieven van water te voorzien komt naast het stationsgebouw aan de zijde Mariënberg een houten reservoirgebouw met 2 watertanks. Aan het gebouw zit een draaibare waterbuis. Een dorstige stoomlocomotief rijdt langszij van het reservoirgebouw. De dienstdoende beambte draait de waterbuis boven de watertank van locomotief en opent de kraan. Als de watertank vol is sluit de beambte de kraan en draait de waterbuis zodat de stoomlocomotief zijn reis kan vervolgen. Het reservoirgebouw maakt deel uit van bestek NOLS-10. Voor de komst van de OLDO in 1910 komen er grotere watertanks in het reservoirgebouw. Om deze tanks onder te brengen moet het dak worden verhoogd. Het waterreservoir is omstreeks 1937 afgebroken.	Zie foto van het stationsgebouw
Wachthuisje In 1914 plaatst de SS bij de oostelijke overweg een wachthuisje. Dit wachthuisje is afkomstig uit Nieuwerkerk. Het plaatsen kost NLG 82,23½. In later jaren worden de overwegbomen vanaf het perron bediend.	Geen foto beschikbaar
Goederenbergplaats Na de sluiting van de stopplaats Brucht verhuist de abri omstreeks 1927 naar Ommen. Naast het stationsgebouw doet de abri dienst als extra goederenbergplaats. Wanneer de voormalige schuilplaats is verwijderd van het emplacement van Ommen is onbekend.	Geen foto beschikbaar

Emplacement

Bij de bouw heeft Ommen het standaard NOLS-emplacement met 2 perrons maar zonder doorgaand kruisspoor. De goederenfaciliteit ligt te westen van het stationsgebouw. De trein richting Mariënberg moet na het kruisen van een tegentrein achteruit rijden om zijn weg over het hoofdspoor te kunnen voortzetten. Tussen 1903 en 1905 ligt de draaischijf voor Mariënberg tijdelijk in Ommen. Door de firma A. Groothengel uit Borne wordt in Ommen een onderbouw gemetseld voor de tijdelijke draaischijf. De firma brengt hiervoor NLG 849,16 in rekening bij de NOLS.

Het emplacement wordt uitgebreid met de komst van de OLDO. Op 1 maart 1910 vindt de aanbesteding van de werkzaamheden plaats. Er komt een 3e perron en 2 nieuwe sporen aan de zuidzijde van het emplacement. De nieuwe locomotiefloods wordt aangesloten en de goederenfaciliteiten worden uitgebreid. Het 3e spoor loopt door tot voorbij de overweg Stationsweg / Hammerweg. Net na overweg sluit het spoor aan op het doorgaande spoor naar Mariënberg.

Na de beëindiging van de treindienst op Deventer breekt de NS het 3e perron en de 2 zuidelijke sporen af.

In 1952 wordt het 2e spoor het doorgaande hoofdspoor. Het wissel aan de zijde Mariënberg wordt daarvoor aangepast.

Tegenwoordig beschikt Ommen over een eilandperron. Dit perron is te bereiken via een overweg ter hoogte van het stationsgebouw. Deze overweg is beveiligd met spoorbomen. Het eilandperron wordt zowel gebruikt voor de sporen 1 als 2. Het perron voor het stationsgebouw is verwijderd.

Na 1975 is er nog één goederenspoor overgebleven. Dit is in te rijden vanuit de richting Dalfsen. Bij de elektrificatiewerkzaamheden wordt het enige opstelspoor in Ommen verplaatst en andersom aangesloten. Het opstelspoor is nu in te rijden vanuit de richting Coevorden. Het opstelspoor kan gebruikt worden voor het opstellen van werktreinen voor het onderhoud van de spoorbaan.

Beveiliging

Na de in gebruik name van de afstandsbesturing in 1987 is de handelinrichting terechtgekomen in het streekmuseum van Ommen.

Brug Regge

Circa 1 kilometer voor het station ligt de brug over de Regge. Oorspronkelijk bestaat de brug uit een vast deel en een draaibaar gedeelte. De bovenbouw van beide delen is aanbesteed met bestek NOLS-5. In 1925 wordt de draaibrug vastgezet. Op 5 maart 1945 voeren geallieerden een aanval uit op de spoorbrug. Bommen blazen een gedeelte van de brug van het fundament. Trein verkeer tussen Dalfsen en Ommen is na die dag niet meer mogelijk. De overspanning wordt hersteld met een 3-tal bruggen op 2 pijlers. Twee van de bruggen zijn afkomstig uit de lijn Zuidbroek - Delfzijl. Daar overspanden de vaste bruggen het Eemskanaal. In het kader van de modernisering wordt de brug in 1986 vernieuwd en komt er een betonnen brug voor in de plaats. Deze brug is in tegenstelling tot de nieuwe bruggen in Coevorden en Nieuw-Amsterdam slechts geschikt voor 1 spoor.

Brug over de Regge. Station Ommen ligt rechts van de brug. Foto R. van Wissen, 4 september 2005.

Personeel

Functie:	Van:	Tot:	Naam:	Opmerking:
Stationschef	15-01-1903	1918	Hendrik Willem Smith Vertrekt naar Vilsteren.	-
Stationschef	1918	1921	Jan Hendrik Willem Bender	-
Stationschef	1921	1928	Jan Hendrik van der Zee	-
Stationschef 3e klasse	09-1928	1931	Cornelis Mooijboer	Vertrekt naar Harderwijk als stationschef 2e klasse.
Stationschef 3e klasse	1932	?	T.J. Kuipers	Voorheen stationschef 3e klasse te Groenlo.
Stationschef 3e klasse	?	1935	Hendrikus Zweije	Vertrekt naar Schaesberg
Stationschef	1935	1938	Lambertus Goedhart	-
Stationschef	1938	1941	Frederik Scholten	-
Stationschef	1941	1947	Lambertus K. Brummel	-
1e haltechef	1943	1947	Albertus van Olst	Afkomstig uit Hardenberg, vertrekt naar Wierden
Stationschef	1947	1949	Hendrik van Ee	-
Stationschef	1949	1956	Klaas Bosscha	-
Stationschef	1956	1961	Pieter de Jong	-
Stationschef	1961	?	Maarten Bruijnes	-
Assistent v.d. stationsdienst	?	1924	W. van der Velde	Vertrekt naar Mastenbroek.
Opzichter 3e klasse	?	01-02-1934	J. v.d. Berg	Vertrekt naar Enschede.
Opzichter 3e klasse	01-02-1934	?	C.A. v. Egmond	Afkomstig uit Haarlem.

Gegevens plaats

Algemeen

In 1248 krijgt de plaats Ommen stadsrechten en mag zich vanaf dat moment stad Ommen niet. Niet dat Ommen een belangrijke handelsplaats is, maar wel samen met Hardenberg op een strategische plaats ligt. De plaats moet voorbereid zijn op een eventuele aanval van de Drenthen. Een verdedigingsmuur rond de stad wordt al in 1518 afgebroken. De stenen worden gebruikt voor de bouw van het kasteel in Coevorden.

Van 1880 tot 1903 is er een diligencedienst op Zwolle. Deze wordt in gestaakt zodra de treinen van de NOLS gaan rijden.

De kern van het stadje ligt op enige afstand van het station. Na de bouw van het station ontstaat er rond het station bebouwingen. De kern van de plaats blijft echter aan de andere kant van de rivier de Vecht. Ommen probeert sinds de aanleg van de spoorlijn veel toeristen te trekken. Hotels, campings en andere faciliteiten in en rond de stad moeten de toeristen onderdak geven, waarbij de toeristen aangetrokken worden door de bossen en de rust en de ruimte die de omgeving biedt.

Net ten zuiden van het emplacement aan de kant van Hammerweg wordt in 1906 een stoomhoutzagerij en houthandel gebouwd. Het gebouw is van verre te herkennen aan de stenen schoor voor de stoomketel. Vooral na de aanleg van het 3e spoor in 1910 liggen de te zagen bomen bijna op het spoor. Zo ver de auteur weet is er geen losspoor geweest en is niet bekend of de zagerij gebruikt maak van de spoorwegen voor het transport van hout.

In de Tweede Wereldoorlog is er een concentratiekamp van de Duitsers in Ommen. In dit kamp, Erika geheten, zitten vele personen in afwachting van hun proces. Veel gevangen worden rondom het kamp overdag te werkgesteld.

In 1956 komt er een viaduct over het spoor aan de westkant van het station. Dit viaduct maakt deel uit van de provinciale weg Hoogeveen - Ommen - Raalte (N33).

Bestuur

Ten tijde van de oprichting van de NOLS is Ommen opgedeeld in een gemeente Stad-Ommen en Ambt-Ommen. Vanaf 1923 vormen beide gemeenten samen de gemeente Ommen. Naast de kern Ommen maken o.a. de plaatsen en buurtschappen Vilsteren, Junne en Beerse deel uit van de gemeente Ommen.

Gemeente Stad-Ommen, tot 1923:

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
A.C. Bouwmeester	1857	1891	-
T.M. Wentholt	1891	1900	-
Jhr. J.L.van Nahuijs	1900	1906	-
mr. A.W. Baron Bentinck	1906	1916	-
C.E.W. Nering Bögel	1916	1923	-

Gemeente Ambt-Ommen, tot 1923:

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
A.C. Bouwmeester	1857	1891	-
T.M. Wentholt	1891	1900	-
Jhr. J.L.van Nahuijs	1900	1906	-
mr. A.W. Baron Bentinck	1906	1916	-
C.E.W. Nering Bögel	1916	1923	-

Gemeente Ommen, vanaf 1923:

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
C.E.W. Nering Bögel	1923	1952	-
mr. C.P. van Reeuwijk	1952	1974	-
Carel Knoppers	1974	1990	-
Reinier ter Avest	1990	1997	-
Bernard Kobes	1998	2000	-
Leo (L.V.) Elfers	2000	2000	waarnemend, tevens burgemeester van Dalfsen
Arend (A.) ten Oever	2000	2006	-
Gerrit Jan Kok	2007	heden	-

Voorzieningen

Algemene voorzieningen Het aantal parkeerplaatsen in de buurt van station Ommen is jarenlang minimaal geweest. Om het reizen per trein aantrekkelijker te maken wil NS-Reizigers op het stationsplein de parkeervoorziening in het najaar van 2005 uitbreiden. De aanwezige 30 plaatsen worden aangevuld met 90 extra plaatsen. Daarvoor moet de hal van busmaatschappij Connexxion gesloopt worden. De gemeente Ommen draagt Eur 175.000,-- bij aan de kosten die door NS-reizigers worden betaald.	P + R terrein bij het station van Ommen. Foto R. van Wissen, 21 augustus 2009.
Stationskoffiehuis Guichelaar Aan de zuidkant van de overweg in de Hammerweg, nu stationsstraat, opent de heer Guichelaar een stationskoffiehuis. Nog voor de Tweede Wereldoorlog stopt de heer Guichelaar met dit café. Het pand verliest zijn horeca bestemming. Op de plaats van het stationskoffiehuis komt na de oorlog een garage en autodealer. Anno 2011 is ter plekke autobedrijf M.C. Bouwman gevestigd.	Geen foto beschikbaar.
Café restaurant De wildzang, voorheen hotel Wiltzangk en Stationskoffiehuis Tegenover het station aan de stationsweg staat een stationskoffiehuis. Het gebouw is kort na de opening van de spoorlijn gebouwd. Het etablissement heeft diverse eigenaren gekend. De eerste eigenaar is de familie Kuijt. Het gebouw krijgt al gauw ook de functie van hotel pension. Vlak na de Tweede Wereldoorlog is het eigendom van de familie De Wit. Later neemt de heer S. Kuijt het etablissement over. Van de jaren 50 tot 70 draagt het hotel de naam "Wiltzangk". Begin jaren 70 tot september 1993 zit er een Chinees restaurant in het pand. In april 1994 opent Café Restaurant De Wildzang zijn deuren in het gebouw.	Hotel Wiltzangk tegenover het station. Ansichtkaart. Restaurant de Wildzang tegenover het station. Foto R. van Wissen, 25 augustus 2004.
Hotel Paping, voorheen café restaurant Van Aalderen Op de hoek van de Stationsweg bevindt zich oorspronkelijk café restaurant Van Aalderen. Het gebouw wordt aan het begin van de 20e eeuw overgenomen door de heer R.I. Paping, die onder zijn eigen naam het café restaurant voortzet. Onder zijn naam krijgt het etablissement faam en groeit uit tot een bekendheid in de wijde omtrek. De heer Paping biedt in het gebouw ook hotelkamers aan. In de Tweede Wereldoorlog breken zware tijden aan. Naast de dalende omzet, krijgt de heer Paping ook te maken met een ander fenomeen. Het gebouw ligt in de gevaren zone bij het station. De Duitsers vuren rond Ommen en Vilsteren aan het eind van Tweede Wereldoorlog V2 raketten af. Deze raketten worden per trein aangevoerd. Geallieerden proberen deze treinen te bombarderen en het spoor te vernielen. In februari 1945 moet het gebouw ontruimt worden omdat het te gevaarlijk wordt geacht om hier te verblijven met het station zo dicht in de buurt. In maart 1945 maken de Duitsers van het gebouw een verdedigingswerk vol munitie en strobalen. Bij de binnenkomst van de Canadezen op 6 april 1945 staat het gebouw dan ook binnen korte tijd in lichterlaaie en brandt volledig af. Op 10 juli 1948 wordt op dezelfde plek een nieuw hotel Paping gebouwd. Na die tijd volgen nog vele uitbreidingen en moderniseringen. Heden ten dage is Hotel Paping nog steeds een bekend en bij toeristen geliefd etablissement in Ommen en wijde omgeving.	Hotel paping op de hoek van de Stationsweg. Ansichtkaart uitgegeven door Hotel Paping. Kaart is afgestempeld op 18 juli 1952. Hotel paping op de hoek van de Stationsweg. Foto R. van Wissen, 25 augustus 2004.
Restaurant Spoor 7 In het stationsgebouw vestigt zich in de zomer van 2009 het restaurant “Spoor 7”. Uitbaters van 'Spoor 7' worden Henk en Jenny de Lange. Na veel overleg met gemeente en NS zijn eindelijk de contracten getekend en kunnen treinreizigers de eerstkomende twintig jaar rekenen op een warm onthaal. Hoewel aan de precieze invulling van de plannen nog wordt gewerkt, staan enkele zaken vast. "Zoals het er nu naar uitziet, gaan wij straks iedere ochtend om zeven uur open. Dan kan men bij ons terecht voor een koffie met een broodje, of een compleet meeneemontbijt'', meldt Jenny de Lange. "Tussen de middag zorgen we voor een eenvoudige lunch.'' Hoofddoel is het verlevendigen van het Stationsplein. "Nu komen toeristen binnen op een doods station, met een leegstaand gebouw. Wij willen zorgen voor meer leven in de brouwerij. Niet alleen met koffie, thee en limonade, maar ook met fiets- en wandelroutes. We willen zelf fietsen gaan verhuren en we denken over low-budget Pieterpad-kamers. Het restaurant is 7 dagen in de week open. Op werkdagen kunnen reizigers vanaf 7 uur 's ochtends terecht. In het weekend is Spoor 7 open vanaf 9 uur. Naast eten en drinken biedt Spoor 7 ook wandelarrangementen aan.	Aannemer is bezig met de inrichting van Restaurant Spoor 7. Foto R. van Wissen, 21 augustus 2009.