Station Zwolle

Gewijzigd: f:25-01-2012

Inhoud:

Links:

Gegevens station Exploitatie Gebouwen Emplacement Brug Nieuwe Wetering Gegevens plaats

Exploitant: NS-Reizigers (NSR) Voormalige exploitanten: Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorweg (SS) Nederlandse Spoorwegen, voorheen Nederlandsche Spoorwegen (NS) Aansluitend vervoer: Syntus Voormalig aansluitend vervoer: Dedemsvaartsche Stoomtramweg Maatschappij (DSM) Zwolsche Tramweg-Maatschappij (ZTM) Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) Doncker Hardon N.V. Autobusonderneming Schutte / Schutte Tours Zwolle (STZ), voorheen Schutte N.V. Autobusmaatschappij Centraal Overijssel (CENTRO) N.V. Autobusonderneming Salland N.V. Verenigde Autobus Diensten (VAD) voorheen N.V. Veluws(ch)e Auto Dienst

Gegevens station

Afkorting:	ZL
Positie:	km 0,000, kopstation voor de lijn naar Stadskanaal
Adres:	Stationsweg 4

Exploitatie

	Geopend:	Gesloten:
Personenvervoer:	6 juni 1864	n.v.t.
Goederenvervoer:	6 juni 1864	n.v.t.

Op 6 juni 1864 begint de NCS met de dienst op Amersfoort. Op 11 mei 1865 opent de NCS de lijn naar Kampen. De Staatsspoorwegen (SS) komen uit de richting Deventer Zwolle binnen. Op 1 oktober 1866 wordt deze lijn geopend. Tegelijkertijd nemen de NCS en SS een gezamenlijk nieuw station Zwolle in dienst. Dit station is als dubbel kopstation uitgevoerd. Aan de westkant komen de treinen van de NCS. De oostkant is het domein van de treinen van de SS. Op 1 oktober 1867 begint de SS met de uitbreiding richting het noorden, als de verbinding naar Meppel wordt geopend. Vanuit Meppel gaat het vanaf 15 januari 1868 naar Heerenveen en op 1 september 1868 wordt Leeuwarden bereikt. De tak naar Groningen komt op 1 mei 1870 in dienst. Op 1 januari 1881 komt er een directe verbinding met Almelo tot stand.

Gebouwen

Stationsgebouw Het stationsgebouw stamt uit 1866 en is van het type Rijkswaterstaat. In 1958 wordt de indeling van het gebouw veranderd. In 1985 is het stationsgebouw geheel gerestaureerd. Bij voorgaande opknapbeurten wordt de nieuwe verflaag over de oude verflaag heen aangebracht. Hierdoor ontstaat een dikke korst van allerlei verflagen. Er ontstaan spanningen met de ondergrond waardoor de verflagen gaan loslaten. Hierdoor vervullen ze hun beschermende werk tegen de elementen niet meer. Een grondige onderhoudsbeurt blijkt daarom noodzakelijk. Om een goed herstel mogelijk te maken, moeten eerst alle oude verflagen verwijderd worden. Dit kan niet met brute kracht gebeuren, omdat het pleisterwerk verdeeld is in een aantal gefrijnde segmenten. De structuur zou dan aangetast worden. Daarnaast moeten de bewoners van het station en de reizigers zo min mogelijk overbelast bezorgd worden. Vandaar dat eind 1984 bij wijze van proef op enkele muurvlakken wordt begonnen met het ontverven door middel van een chemisch preparaat dat op de verflagen inwerkt. De perronkap over de sporen 1, 2 en 3 is begin jaren 90 van de 20e eeuw in slechte toestand. De spoorwegen menen dat de enige oplossing om ongelukken door afvallende onderdelen, te voorkomen, het slopen van deze monumentale kap is. Daarvoor in de plaats komt er een nieuwe kap die qua voorkomen is gebaseerd op de oude kap. Rondom de ingang van het perrontunnel naast het stationsgebouw wordt in augustus 2003 een zogenaamd paviljoensplein geopend. Rondom dit plein zijn een aantal winkels gevestigd. Doel van dit alles is om een lichte en open entree van het station te creëren.

Stationsgebouw van Zwolle in de jaren 60. Ansichtkaart uitgegeven H. Wuestman Zwolle. Stationsgebouw van Zwolle in de jaren 70 van de 20e eeuw met stadsbus van Schute. Ansichtkaart uitgegeven Sleding. Emplacement van Zwolle. De treinen van de NOLS vertrekken van de rechter sporen. Ansichtkaart uitgegeven La Riviere & Voorhoeve Zwolle, begin jaren 10.

Hoofdkantoor NOLS, Badhuiswal 8 Aan de Badhuiswal 8 is het hoofdkantoor van de NOLS gevestigd. In het pand heeft tevens de directeur zijn woning. Het gebouw is in 1878 gebouwd en wordt bewoond door steenhouwer en aannemer G.W. Kormelink. Van 1890 tot 1900 is de woning in eigendom van de pedagoog Dr. J.H. Gunning Wzn., toendertijd conrector van het Zwolse gymnasium. Daarna komt de NOLS in het pand. Na de NOLS heeft het pand nog diverse functies gehad, zoals consultatiebureau van de Overijsselse vereniging ter bestrijding van de TBC. Het pand is nog steeds in volle glorie aanwezig.

Voormalig hoofdkantoor van de NOLS aan de Badhuiswal 8 te Zwolle. Foto R. van Wissen, 27 december 2004.

Emplacement

Met de aanleg van de NOLS maakt de SS aan de oostkant van het station plaats voor de treinen naar Coevorden. In 1921 worden er een aantal sporen t.b.v. de NOLS gewijzigd en uitgebreid. Het emplacement raakt in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd.

Oorspronkelijk vertrekken de treinen in de richting Emmen van spoor 16. Dit is het spoor dat direct naast het busstation is gelegen. Vanaf (datum) staat de trein in de richting Emmen gereed op spoor 14. Dit spoor ligt aan hetzelfde perron als waar de treinen uit Groningen en Leeuwarden aankomen. Deze passagiers kunnen bij het overstappen direct oversteken. De passagiers uit de richtingen Deventer en Amersfoort moeten met een trap onder het spoor door om bij de trein richting Emmen te komen.

Aan de westkant van Zwolle bevindt zich een groot rangeerterrein dat de laatste jaren alleen nog maar voor het opstellen van oude treinen en goederenwagons wordt gebruikt. In vroeger tijden is er een spoorlijn geweest achter het station en de werkplaats langs direct naar dit rangeerterrein. Aan de oostkant bevindt zich eveneens een aantal opstelsporen. In 1990 is er een nieuwe wasinstallatie bij dit terrein in gebruik genomen.

Oorspronkelijk bevindt zich in Zwolle een hoofdwerkplaats van de NS. Dit is inmiddels veranderd in een lijnwerkplaats. In een lijnwerkplaats vindt het kleine onderhoud aan het rijdend materiaal plaats. In Zwolle betreft dit vooral dieselmateriaal. Na de oorlog bevinden zich veel diesellijnen rond Zwolle. Door de oprukkende elektrificatie van het Nederlandse spoorwegnet is dit inmiddels veel minder geworden. De elektrische SM'90 treinstellen komen ook in onderhoud te Zwolle. Door de liberalisering van alle NS onderdelen wordt er eigen onderhoudsmaatschappij opgericht. Deze firma NedTrain wordt eigenaar van alle voormalige NS werkplaatsen. NS-Reizigers en ook de andere spoorwegmaatschappijen zijn niet verplicht hun onderhoud bij NedTrain te laten uitvoeren. Andere firma's kunnen eveneens onderhoudswerkzaamheden aanbieden.

Eind 2004 overweegt NedTrain de werkplaats te sluiten omdat er onvoldoende werk is. Het personeel zal zoveel mogelijk overgeplaatst worden naar andere vestigingen van NedTrain.

Brug Nieuwe Wetering

In 1902 bouwt de SS ten behoeve van de NOLS een nieuwe dubbelsporige draaibrug over de Nieuwe Wetering. De brug is gelegen tussen het emplacement van Zwolle en de splitsing bij Herfte. Later is de draaibrug vervangen door een vaste brug.

Geen foto beschikbaar

Gegevens plaats

Algemeen

Zwolle is bekend om zijn Peperbus. De Peperbus is een kerktoren in de vorm van een Peperbus. Vooral in vroegere jaren met weinig hoogbouw is deze toren al vanaf grote afstand te zien.

Bestuur

Zwolle is een zelfstandige gemeente. In de periode 1880 tot heden aan heeft Zwolle de volgende burgemeesters gehad.

Naam:	Van:	Tot:	Opmerking:
Jhr. W.C.Th. van Nahuijs	-	1897	-
mr. Dr. I.A. van Roijen	1897	1933	-
dr. J.E. Baron de Vos van Steenwijk	1933	1937	Tevens commissaris van de NOLS
A. van Walsum	1937	1940	-
Jhr. Maurits (M.P.M.) van Karnebeek	1940	1944	-
Adriaan (A.) Meerkamp van Embden	1944	1945	-
Jhr. Maurits (M.P.M.) van Karnebeek	1945	1945	-
Jhr. Mr. G.A. Strick van Linschoten	1946	1960	-
drs. Hans (J.A.F.) Roelen	1960	1969	-
mr. Job (J.) Drijber	1969	1980	-
mr. Gouke (G.) Loopstra	1980	1990	-
drs. Loek (L.M.L.H.A.) Hermans	1990	1994	-
Jan (J.) Franssen	1994	2000	-
drs. Henk Jan (H.J.) Meijer	2000	heden	-

Voorzieningen

Stationsrestauratie In het station is een stationsrestauratie aanwezig.	Geen foto beschikbaar
Busstation Aan de linkerkant van stationsgebouw ligt het busstation. Het busstation grenst direct aan spoor 16. Spoor 16 is jaren lang gebruikt voor de treinen richting Coevorden. Vanaf het busstation vertrekken de bussen naar de plaatsen in de omgeving. De stadsbussen stoppen direct voor het stationsgebouw.	Het busstation aan de zijkant van het station van Zwolle. Op de voorgrond een bus van de Salland. Op spoor 14 staat een DE2 klaar voor vertrek. Ansichtkaart.
Hotel Gijtenbeek Tegenover het station staat sinds 1921 een hotel. Het gebouw is in opdracht van de heer J. Beenen neergezet. De heer G. van Gijtenbeek neemt het pand na enige tijd over en geeft het zijn kenmerkende naam. Hij laat het gebouw uitbreiden met een grote vleugel. In 1928 en 1931 vinden er kleine verbouwingen plaats. In 1935 wordt het hotel nogmaals flink vergroot. In dit hotel heeft de NOLS de aandeelhoudersvergadering van 1937 en 1938 gehouden. In 1979 is het karakteristieke pand gesloopt.	Hotel Gijtenbeek (Geitenbeek) aan het stationsplein te Zwolle. Kaart is afgestempeld in de jaren van 40 van de 20e eeuw. Ansichtkaart uitgegeven J. Sleding te Amsterdam.
Buitensociëteit In de buurt van het station is de Buitensociëteit gevestigd. Het is een statig pand met een sierlijke tuin. In dit pand houdt de NOLS tot en met 1936 haar jaarlijkse aandeelhoudersvergadering. Het pand is de loop der tijd behoorlijk verbouwd. Er is nu een congrescentrum dat geëxploiteerd wordt onder de naam de Nieuwe Buitensociëteit.	Geen foto beschikbaar
Stationskapper In het stationsgebouw bevindt zich een stationskapper. In 1994 bestaat de zaak 25 jaar. In het kader hiervan is de kapperswinkel voor 1 dag verplaatst naar de trein tussen Zwolle en Emmen.	Geen foto beschikbaar