Een kajak is wel een kano maar een kano is geen kajak; zoals een kano wel een boot is, maar een boot geen kano. Kano- en kajakvaarders hebben dan ook veel met elkaar gemeen, zoals bijvoorbeeld de disciplines Toervaren en Wildwatervaren -- zie ook dit organigram van de Kanosport. Er zijn echter ook de nodige verschillen, met als gevolg dat kano-instructie anders is dan kajak-instructie, net zoals autorijles anders is dan motorrijles.
de Verschillen
het Vaartuig
Omdat een open kano van boven open is, en daarom ook meer vrijboord moet hebben dan een kajak om droog genoeg te varen, en de inzittende(n) daarmee ook hoger komen te zitten, heb je meer windvang dan een (vergelijkbare) kajak. Gecombineerd met het gegeven dat een kano meestal geen regelbare scheg of roer heeft, vraagt kanovaren daarom meer kennis en kunde van zaken als trim en zijwind-traverseren, om goed om te kunnen gaan met verschijnselen als drift, oploeven en afvallen.
In bepaalde 'natte' situaties vraagt een open kano speciale vaartechnieken zoals kruisen en achteruitvaren op stromend water met de juiste trim en gewichtsconcentratie in de boot, om te vermijden dat er (te veel) water in je boot komt.
In een kano kan het nodig zijn om geknield te varen. Dat heeft fysieke consequenties. Adequate begeleiding bij instructie en training om zowel goed zittend als geknield te leren varen, is daarom van belang.
Een open kano is minder warm dan een kajak. Je moet je dus ook anders kleden, bijvoorbeeld om onderkoeling te voorkomen.
de Peddel
In principe wordt een kano gevaren met een enkelbladige peddel en een kajak met een dubbelbladige peddel. Dit heeft de volgende consequenties:
De uitvoering van o.a. de voorwaartse slag met een enkelbladige peddel is op een aantal cruciale punten wezenlijk anders dan de voorwaartse slag met een dubbelbladige peddel.
Om goed recht vooruit te varen met een enkelbladige peddel, moet een solo- of hekvaarder bepaalde stuurslagen (kunnen) maken bij de voorwaartse slag.
Peddeltechnieken zoals duwslagen, wisselen, oversteken en kruisslagen zijn bij het varen met een enkelbladige peddel van belang om goede vaarresultaten te krijgen.
Omslaan naar je afzijde (= kant waaraan je niet peddelt) kun je niet tegengaan met een lage steun.
Omslaan naar je aanzijde (= kant waaraan je peddelt) is amper tegen te gaan met een hoge steun.
Tweezijdigheid, dwz. het zowel links als rechts kunnen peddelen, is zowel om fysieke als vaartechnische redenen van belang, en moet vroegtijdig ontwikkeld worden om te voorkomen dat je uiteindelijk alleen maar links of rechts (goed) kunt peddelen.
de Bemanning
Bij kanovaren zijn er belangrijke verschillen tussen solovaren en tandemvaren:
Het effect van trek-, duw- en boogslagen is bij tandemvaarders anders dan bij solovaarders.
De zgn. J-slag moet door solovaarders vaak als een zgn. C-slag uitgevoerd worden.
Bij tandemvaren hebben boeg- en hekvaarder ieder een eigen, op elkaar afgestemde taak: samenwerking is daarom van belang wil je goede vaarresultaten krijgen.
Ten behoeve van het (leren) samenwerken is goede communicatie nodig bij tandemvaarders. Zeker voor kano-instructeurs is het daarom van belang om goed op de hoogte te zijn van de bij kanovaren gebruikelijke terminologie.
Imago-probleem: voorlichting of vooroordeel?
Ondanks al de bovengenoemde verschillen, die toch min of meer aangeven dat kanovaren meer van de peddelaar vraagt, wordt toch vaak beweerd dat kanovaren gemakkelijker is dan kajakvaren. Waarschijnlijk komt dat doordat toerkano's in het algemeen wat stabieler zijn dan toerkajaks? (Vlakwater Sprintkano's zijn namelijk juist minder stabiel!) En doordat een wankel bootje vaak 'sportief' wordt genoemd, wordt kanovaren ook als minder sportief gezien? Maar wat is er nu minder sportief aan het trotseren van wind, golven, stroming en afstanden met een kano en peddel die meer van de peddelaar vraagt? Voorlichting over kanovaren is dan ook vaak afkomstig van kajakvaarders die, vanuit hun eigen voorkeur voor kajakvaren, een toerkano toch min of meer beschouwen als een minder soort kano die je met een 'halve' peddel vaart, en eigenlijk alleen maar handig is als je met je kinderen aan boord wilt varen?
Trainers- en Instructeursopleidingen
Ook om er voor te zorgen dat de beeldvorming en voorlichting ten aanzien van kanovaren beter wordt in Nederland, zijn goede kano-instructeursopleidingen van belang. In de vroegere KanoTrainers-opleidingen van de Nederlandse Kano Bond (NKB) werd er amper aandacht besteed aan kanovaren. Al vanaf 1995 is de Commissie Open Kano van de NKB daarom bezig om echte kano-instructeurs/trainersopleidingen voor elkaar te krijgen. De Commissie Open Kano kan daarbij de nodige ondersteuning gebruiken, zoals:
Eis van mensen of organisaties die zeggen aan kano-opleidingen te doen, dat dat ook werkelijk kano-opleidingen zijn -- anders moeten ze het kajak-opleidingen noemen.
Eis dat kanotochten die niet afgestemd zijn op kano's, kajaktochten worden genoemd.
Doe niet mee aan georganiseerde kano(trek)tochten onder begeleiding van kajakvaarders die niet de relevante kennis en juiste instelling voor kanotrektochten hebben -- tenzij je van survival-achtige toestanden houdt natuurlijk...