Héél leuk!

Piramides
De Prehistorie
De Steentijd
De Bronstijd
De IJzertijd
De Romeinen
De Vikingen
De Kruistochten
Ridders
Middeleeuwen
Willem Barentsz
Oud-Brugge
VOC
Heksen
Topo Nederland
De Noordpool
Vulkanen
Aardbevingen
Tsunami's
Koppensnellers
Olifanten
Olifanten (2)
Orang Oetans
Krokodillen
Kerstmis
Pasen
Winnie the Poeh
Tellen
Paaseiland
Pacman
Woordzoekers
Bouwplaten
Spelletjes
Moppen
Bedrog
Doolhoven
De Pest R'dam
Wereldwonderen
Valentijnsdag
Lente
Paul Biegel
Willie Wortel

 

   

Welkom bij

Willy Wortel

 

VULKANEN

Bekijk eerst goed de site en doe daar na de
VULKANENTEST


De aarde bestaat uit drie lagen. Van buiten naar binnen zijn dat:

1. de aardkorst
2. de aardmantel met daarin vast of taai-vloeibaar gesteente.
3. de kern (de buitenkern en de binnenkern) die bestaat uit ijzer en nikkel

 

 

Platen (schollen)

De buitenste laag van de aarde heet lithosfeer en bestaat uit de aardkorst en het bovenste stukje, de harde bovenlaag, van de aardmantel. De lithosfeer is niet één grote steenschil maar bestaat uit stukken die platen of schollen worden genoemd. De platen drijven als het ware op het taai-vloeibare gesteente van de aardmantel, net zoals ijs op water drijft. 

Het aardoppervlak wordt dus gevormd door platen. Deze platen (schollen) drijven op een laag van gedeeltelijk gesmolten gesteente en bewegen. De aardschollen kunnen wel 75 tot 100 km dik zijn. De aardschollen verplaatsen zich zeer langzaam, ongeveer 5 cm. per jaar. 

Maar deze kleine verplaatsingen hebben soms enorme gevolgen. Het is één van de oorzaken van het ontstaan van vulkanen.

 

Hoe ontstaan vulkanen ?

De platen worden door het taai-vloeibare gesteente in van de aardmantel voortdurend langs elkaar, tegen elkaar of uit elkaar geduwd. Onze werelddelen liggen op die platen en veranderen dus voortdurend van plaats. Het gaat dan wel langzaam, hooguit enkele centimeters per jaar. 

In de bovenstaande afbeelding kun je drie verschillende openingen in de aardkorst zien. Dit zijn de drie verschillende situaties waarbij vulkanen kunnen ontstaan.

1. Uit elkaar bewegende bewegende platen (de rechtse opening in bovenstaande afbeelding)
2. Naar elkaar toe bewegende bewegende platen (de linkse opening in bovenstaande afbeelding)
3. Zwakke plekken in de aardkorst (de middelste opening in bovenstaande afbeelding)

1. Sommige platen bewegen zich uit elkaar. 

Als dit gebeurt ontstaat er een breuk tussen hen in. Deze spleet in
het aardoppervlak maakt het mogelijk dat magma uit de
aardmantel
kan ontsnappen. Als het magma omhoog komt
om de breuk te vullen ontstaan er soms vulkanen. 

Als de platen verder uit elkaar bewegen, wordt ook de vulkaan uit elkaar getrokken en ontstaat er een nieuwe breuk, dus weer een nieuwe vulkaan. Na miljoenen jaren ontstaat er door dit proces een nieuwe bergketen. 

Meestal verloopt het vulkanisme hier rustig. Omdat de platen uit elkaar gaan, wordt er ruimte vrijgemaakt voor het opstijgende magma. Het opstijgend magma vormt een nieuwe aardkorst. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het midden van de Atlantische Oceaan. Hier is een oceaanrug ontstaan. 

 

2. Andere platen bewegen juist naar elkaar toe
    en botsen dan.

Als dit gebeurt, duwt de ene plaat de ander naar beneden in de
laag gesmolten gesteente eronder. Als de plaat naar beneden
wordt gedrukt smelt hij en ontstaat er magma

Dit magma stijgt op naar het aardoppervlak en barst uit als een vulkaan. Dit vulkanisme verloopt
meestal minder rustig. Het magma moet eerst door de aardkorst heen breken voor het naar buiten kan stromen. Daar is veel kracht voor nodig. Hevige uitbarstingen zijn meestal het gevolg. 
 

3. Hotspots

Een andere manier van het ontstaan van een vulkaan is op een
hotspot
, een gebied waar de aardkorst erg dun is. 

Hier kan gesmolten gesteente zich gemakkelijk een weg banen
door de aardkorst en zich verzamelen in de magmahaard in
de vulkaan. Uiteindelijk wordt de druk zo groot dat de uitbarsting
plaats vindt.
 

- Dus niet alle vulkanen ontstaan door het zich verplaatsen van  platen
  (bijv. hotspots).
- En niet alle bewegingen van platen vormen vulkanen.